कडा भिसा नीति, SEVIS खारेजी र राजनीतिक अनिश्चितताले नेपालीसहित हजारौं विद्यार्थी अन्योलमा
न्यूयोर्क | मे २०२६
अमेरिका लामो समयदेखि विश्वका लाखौं विद्यार्थीका लागि उच्च शिक्षा, अनुसन्धान र अवसरको प्रतीक रहँदै आएको थियो। तर अहिले त्यही अमेरिकी विश्वविद्यालय प्रणाली अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूको दृष्टिमा क्रमशः अनिश्चित, जटिल र भयमिश्रित गन्तव्य बन्दै गएको संकेत देखिन थालेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षा संस्था NAFSA लगायत विभिन्न शैक्षिक निकायहरूले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२६ को वसन्त सेमेस्टरमा अमेरिकी विश्वविद्यालयहरूमा विदेशी विद्यार्थी भर्ना गत वर्षको तुलनामा करिब २० प्रतिशतले घटेको छ। सर्वेक्षणमा सहभागी १४९ विश्वविद्यालयमध्ये झण्डै दुई तिहाइ संस्थाहरूले स्नातक र स्नातकोत्तर दुवै तहमा अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी संख्या घटेको जानकारी दिएका छन्। विशेषगरी स्नातकोत्तर तहमा गिरावट अझ गम्भीर देखिएको छ, जहाँ औसत कमी २४ प्रतिशतसम्म पुगेको छ।
शिक्षा क्षेत्रका विश्लेषकहरूका अनुसार यो केवल संख्या घटेको सामान्य तथ्य होइन; यो अमेरिका र विश्वबीचको शैक्षिक सम्बन्धमा देखिएको गहिरो मनोवैज्ञानिक परिवर्तनको संकेत हो।
गत केही वर्षयता अमेरिकी आप्रवासन नीतिमा आएको कडाइ, विद्यार्थी भिसा प्रक्रियामा बढ्दो अस्वीकृति, राष्ट्रिय सुरक्षाको नाममा बढाइएको निगरानी, र अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीप्रति बढ्दो प्रशासनिक कठोरताले विश्वभरका विद्यार्थी र अभिभावकमाझ असुरक्षाको भावना बढाएको बताइन्छ।
अमेरिकी सरकारी तथ्यांकअनुसार गत वर्ष मेदेखि अगस्टसम्म जारी गरिएका F-1 विद्यार्थी भिसाको संख्या सन् २०२४ को सोही अवधिको तुलनामा ३६ प्रतिशतले घटेको छ। केही देशहरूमा विद्यार्थी भिसा अस्वीकृतिदर ९० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको उल्लेख गरिएको छ।
त्यसैबीच अमेरिकी सरकारले ४,७०० भन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूको SEVIS (Student and Exchange Visitor Information System) रेकर्ड रद्द गरेको विवरण सार्वजनिक भएपछि विद्यार्थी समुदायमा थप चिन्ता फैलिएको छ। धेरै विद्यार्थीहरूले बिना स्पष्ट कारण वा पूर्वसूचना आफ्नो कानुनी स्थिति प्रभावित भएको गुनासो गरेका छन्।
कतिपय विश्वविद्यालय अधिकारीहरू र विद्यार्थी अधिकारसम्बन्धी संस्थाहरूले यसलाई “अत्यधिक प्रशासनिक कठोरता” को रूपमा व्याख्या गरेका छन्। केही विश्वविद्यालय क्याम्पस वरपर ICE (Immigration and Customs Enforcement) को गतिविधि बढेको खबरले पनि विद्यार्थीहरूमा मनोवैज्ञानिक दबाब बढाएको बताइन्छ।
विशेषगरी एसियाली विद्यार्थीहरू अहिले बढी प्रभावित समूहका रूपमा देखिन थालेका छन्। चिनियाँ विद्यार्थीमाथि थप सुरक्षा जाँचको नीति लागू भएपछि अन्य एसियाली मुलुकका विद्यार्थीहरूमा पनि भविष्यप्रति अन्योल बढेको शिक्षा परामर्शदाताहरू बताउँछन्।
नेपालजस्ता विकासोन्मुख देशका लागि यो परिस्थिति अझ संवेदनशील बनेको छ। प्रत्येक वर्ष हजारौं नेपाली विद्यार्थी उच्च शिक्षा, अवसर र भविष्यको आशामा अमेरिका पुग्ने गर्छन्। तर पछिल्ला महिनाहरूमा बढ्दो भिसा अस्वीकृति, कागजी प्रक्रियामा कडाइ, र SEVIS सम्बन्धी जोखिमले नेपाली विद्यार्थी तथा अभिभावक दुवैलाई थप सतर्क बनाएको छ।
अमेरिकामा अध्ययनरत केही नेपाली विद्यार्थीहरू अहिले यात्रा योजना, internship status, visa renewal र भविष्यको employment authorization सम्बन्धी विषयमा असुरक्षा महसुस गरिरहेको बताउँछन्। शिक्षा परामर्शदाताहरूका अनुसार विद्यार्थीहरूले आफ्नो I-20, SEVIS status, CPT/OPT eligibility लगायत सम्पूर्ण कागजात अत्यन्त व्यवस्थित राख्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी घट्नु केवल शैक्षिक विषय होइन; यसले अमेरिकी अर्थतन्त्र र अनुसन्धान प्रणालीलाई समेत असर पार्न सक्छ। विदेशी विद्यार्थीहरूले प्रत्येक वर्ष अमेरिकी विश्वविद्यालय तथा स्थानीय अर्थतन्त्रमा अरबौं डलर योगदान गर्ने गरेका छन्। STEM programs, research departments र graduate education प्रणालीमा अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरूको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ।
यदि यही प्रवृत्ति दीर्घकालसम्म जारी रह्यो भने अमेरिका विश्व शिक्षा केन्द्रको रूपमा आफ्नो प्रतिस्पर्धात्मक प्रभाव गुमाउने जोखिममा पर्न सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्। क्यानडा, बेलायत, अष्ट्रेलिया र युरोपका केही मुलुकहरूले तुलनात्मक रूपमा खुला र स्वागतयोग्य नीति अघि सारेका कारण धेरै विद्यार्थीहरू वैकल्पिक गन्तव्यतर्फ आकर्षित हुन थालेका छन्।
विश्व राजनीति, आप्रवासन नीति र राष्ट्रिय सुरक्षासँग गाँसिँदै गएको अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षा क्षेत्र आगामी वर्षहरूमा अझ जटिल बन्न सक्ने संकेत देखिएको छ। लाखौं विद्यार्थीका लागि अमेरिका अझै पनि अवसरको भूमि हो, तर त्यो अवसरसम्म पुग्ने बाटो पहिलेभन्दा धेरै कठिन, अनिश्चित र राजनीतिक रूपमा संवेदनशील बन्दै गएको देखिन्छ।
