इतिहासले कहिलेकाहीँ नाम होइन, यात्रालाई सम्झन्छ: इतिहास सामान्यतया राज्यहरू, युद्धहरू र शक्तिशाली साम्राज्यहरूको कथा लेख्छ। तर कहिलेकाहीँ इतिहासले एउटा सानो पहाडी गाउँबाट उठेको मानिसलाई पनि स्थान दिन्छ – यदि उसको यात्रा केवल व्यक्तिगत होइन, सामूहिक चेतनाको प्रतिनिधित्व गर्छ भने। सोमनाथ घिमिरे त्यस्तै एउटा नाम हो, इलामको श्री अन्तुबाट सुरु भएको उनको यात्रा आज न्युयोर्क राज्य विधानसभाको क्वीन्स जिल्ला नम्बर ३० सम्म आइपुगेको छ। ब्यालेट नम्बर एकमा रहेको उनको नाम केवल चुनावी सूचीको एउटा लाइन होइन – यो आप्रवासी नेपाली समुदायको राजनीतिक परिपक्वताको प्रतीक हो।
पहाडको बालक: श्री अन्तुको मौन इतिहास: पूर्वी नेपालको इलामस्थित श्री अन्तु कुनै शक्ति केन्द्र थिएन। त्यो प्रकृति, श्रम र साधारण जीवनको भूगोल थियो। त्यहीँ जन्मिएका सोमनाथ घिमिरेको बाल्यकाल कुनै विशेष राजनीतिक वातावरणमा होइन, तर समाज, अभाव र आकांक्षाबीच हुर्किएको थियो। प्रारम्भिक शिक्षा भारतमा हुँदै उनले पहिलोपटक बाहिरी संसारमा नेपाली पहिचानको मूल्य बुझ्न थाले। त्यसपछि नेपाल फर्किएपछि उनको परिवार इलामबाट तराई झरेर विराटनगरमा बसाइँ सरेको थियो। सोमनाथले विराटनगरस्थित Mahendra Morang Campus मा आईएससी अध्ययनका लागि भर्ना लिए।
त्यही क्याम्पस उनको जीवनको वैचारिक र राजनैतिक मोड बन्यो, उनी तत्कालिन नेपलि काँग्रेसका प्रभाबशालि नेता Bishweshwar Prasad Koirala (बि. पि.) का लोकतान्त्रिक विचारबाट प्रभावित भए – जहाँ राजनीति सत्ता होइन, नैतिक जिम्मेवारी थियो। साथै नेत्रि शैलजा अचार्यसँगको सम्पर्कले उनको राजनीतिक चेतनालाई थप तीक्ष्ण बनायो। त्यहीँबाट उनी बुझ्न थाले – शिक्षा केवल व्यक्तिगत उन्नति होइन, सामाजिक परिवर्तनको आधार पनि हो।
१९९६: नयाँ संसार, पुरानो पहिचान, सन् १९९६ को डिसेम्बरमा सोमनाथ घिमिरे आफ्नो अध्यायनको निरन्तरताको सिलसिलामा अमेरिका पुगे। बिस्वको आर्थिक राजधानि अमेरिकाको न्यु योर्कको जाडो केवल मौसम थिएन – त्यो नयाँ जीवनको कठोर परिचय थियो। त्यहाँ उनले LaGuardia Community College मा आफ्नो अध्यायनलाइ निरन्तरता दिए । त्यहीँ बहुसांस्कृतिक समाजभित्र उनी एउटा नयाँ प्रश्नसँग जुध्न थाले “म को हुँ?” त्यही प्रश्नको उत्तर एक दिन अचानक बाहिर आयो।
एउटा प्रश्न, जसले नेतृत्व जन्मायो
ओरियन्टेसन कार्यक्रममा एक प्राध्यापकले सोधे:
“के नेपाल भारतको एउटा राज्य हो?”
त्यो प्रश्न साधारण अज्ञानता थियो, तर सोमनाथका लागि त्यो अस्तित्वमाथिको प्रश्न थियो।
उनी उठे र शान्त तर दृढ स्वरमा बोले:
“नेपाल एक स्वतन्त्र, सार्वभौम र कहिल्यै उपनिवेश नबनेको राष्ट्र हो।”
त्यो क्षणले उनको जीवनको दिशा बदलिदियो।
अब उनी केवल विद्यार्थी थिएनन् – उनी प्रतिनिधित्वका संरक्षक बन्न थाले।
समुदाय निर्माण र संघर्षको राजनीति: सोमनाथ घिमिरेको राजनीतिक यात्रा भाषणबाट होइन, संगठनबाट सुरु भयो। उनले Nepali Student Association निर्माणमा नेत्रित्वदायि भूमिका खेले, जसले नेपाली विद्यार्थीहरूलाई एकताबद्ध गर्यो। त्यसपछि उनले सोहि संगठन मार्फत नेपाली नयाँ वर्ष, सांस्कृतिक कार्यक्रम र आप्रवासी सहायताका संरचनाहरूलाई संस्थागत रूप दिन थाले। त्यसपछि GPK Foundation नामक गैर नाफामुलक संस्था मार्फत उनले शिक्षा, स्वास्थ्य र सामाजिक सशक्तिकरणका क्षेत्रमा दीर्घकालीन काम गरे।
महामारीको परीक्षा: नेतृत्वको वास्तविक अर्थ: बिबिध सामाजिक कर्यहरुमा सक्रिय रहेता पनि उनको नेतृत्व सबैभन्दा गहिरो रूपमा देखिएको समय थियो कोभिड संकटको समय, कोभिड–१९ महामारीले न्युयोर्कका आप्रवासी समुदायलाई मात्र होइन, सम्पूर्ण स्थानिय तथा बिश्व समुदायलाइ नै असाधारण संकटमा धकेलिदिएको थियो । यही असहज समयमा सोमनाथ घिमिरेको नेतृत्व सबैभन्दा स्पष्ट रूपमा देखियो। जब शहर भय, अभाव र असुरक्षाले थलिएको थियो, उनी अग्रपङ्क्तिमा थिए। उनले स्वयंसेवक समूहहरू र सामुदायिक संस्थाहरूसँग समन्वय गर्दै आप्रवासी तथा कमजोर परिवारहरूका लागि ठूलो स्तरको राहत अभियान सञ्चालन गरे। समुदायका विवरण अनुसार, उनले त्यो अवधिमा करिब तीनदेखि चार लाख अमेरिकि डलरसम्मको खाद्यान्न तथा राहत सामग्री वितरणको व्यवस्थापनमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा नेतृत्वकारी भूमिका खेलेका थिए।
यो केवल वितरण थिएन – यो अस्तित्व बचाउने अभियान थियो।
त्यससँगै उनले कोभिड भ्याक्सिन पहुँच विस्तारका लागि विभिन्न संस्थाहरूसँग सहकार्य गरे, डर र भ्रम हटाउन जनचेतना अभियान चलाए, र वृद्ध तथा जोखिममा रहेका समुदायसम्म स्वास्थ्य सेवा पुर्याउन सक्रिय भूमिका खेले। त्यो समयमा उनी राजनीतिज्ञ होइनन् – एक संकटकालीन समस्या समाधानका आयोजक थिए, जसको कामले हजारौं जीवनलाई प्रत्यक्ष सकारात्मक असर गर्यो।
ब्यालेट नम्बर एक: राजनीतिक प्रवेशको प्रतीक: सन् २०२६ मा न्युयोर्क राज्य विधानसभा, क्वीन्स जिल्ला ३० मा सोमनाथ घिमिरे ब्यालेट नम्बर एकमा उभिएका छन्। यो केवल उम्मेदवारी होइन – यो प्रतिनिधित्वको दाबी हो। अमेरिकि राजनितिमा पाइला चाल्दै गर्दा उनका स्पस्ट राजनैतिक मुद्दाहरु यस प्रकारका छन ।
* आप्रवासी अधिकार
* श्रमिक न्याय
* शिक्षा पहुँच
* समुदाय सशक्तिकरण
* बहुसांस्कृतिक समानता
डायस्पोराको राजनैतिक सक्रियता
यदि सोमनाथ घिमिरे निर्वाचित भए भने, त्यो केवल व्यक्तिगत विजय हुनेछैन। त्यो एउटा आप्रवासी समुदायको राजनीतिक उपस्थिति तथा सक्रियताको घोषणा हुनेछ जसले दशकौँसम्म अदृश्य भएर काम गर्यो, तर कहिल्यै प्रतिनिधित्व पाएन। इलामको पहाडदेखि न्युयोर्कको राजनीतिक हलसम्मको यो यात्रा केवल geographical movement होइन यो identity transformation को निरन्तरता हो।
